fa مطالعه مکانیزم احیای پوشش چندلایه مس/ نیکل ـ فسفر توسط روش کرونوآمپرومتری عمومى General پژوهشي Research در این پژوهش مکانیزم رسوب دهی الکتروشیمیایی پوشش چندلایه مس/نیکل-فسفر از روش تک-حمام با استفاده از روش کرونوآمپرومتری مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا اثر تک تک اجزای حمام مورد مطالعه قرار گرفته و منحنی‌های جریان گذرای آنها با مدل‌های جوانه زنی دوبعدی و سه بعدی انطابق داده شد. با توجه به احیای همزمان کاتیون‌های هیدروژن در محدوده ی پتانسیل احیای نیکل، در انطباق‌ها سهم چگالی جریان آن و نیز سهم چگالی‌های جریان جذب سطحی و شارژ شدن خازن لایه دوگانه الکتریکی مدنظر قرار داده شد. مکانیزم احیا از حمام نهایی به صورت جوانه زنی و رشد سه بعدی لحظه ای نفوذ کنترل بود که با توجه به نتایج سایر محلول‌های مورد مطالعه، وجود مس و فسفر اثر تشویقی بر جوانه زنی سه بعدی لایه‌های غنی از نیکل داشته اند. از سوی دیگر، با وجود اینکه حمام سیتراتی مس-نیکل اغلب برای رسوب دهی آلیاژی مورد استفاده قرار می گیرد، اما آزمون‌های AAS و EDX نشان داد که در پتانسیل‌های منفی تر ازV 8/0- امکان رسوب دهی لایه‌های غنی از نیکل فراهم بوده و می توان در رسوبات، بالای 90 درصد نیکل داشت. همچنین آنالیز EDX هم نشینی فسفر با نیکل را در محدوده پتانسیل احیای نیکل اثبات نمود. در انتها مورفولوژی تک لایه‌های غنی از مس و غنی از نیکل توسط آنالیز FE-SEM بررسی شد که نتایج، تشکیل رسوبات هم اندازه و کروی شکل را نشان داده و صحت مکانیزم بدست آمده توسط روش کرونوآمپرومتری را تایید نمود. بنابراین در نهایت، پتانسیل‌های V vs. SCE3/0- و 1/1- به ترتیب برای تهیه لایه‌های غنی از مس و غنی از نیکل، با مورفولوژی، اندازه دانه و یکنواختی مناسب انتخاب شد. In this study, the chronoamperometry technique was used to investigate the electrodeposition mechanism of copper/ nickel-phosphor multilayer coatings using the single-bath method. In this regard, the influence of bath components on current transients was studied by fitting two and three-dimensional nucleation and growth models. In the potential range of nickel reduction, hydrogen evolution reaction co-occurs; Therefore, the current contribution of this process, as well as surface absorption and charge of the electric double layer current densities, were considered in these fittings. The reduction mechanism from the final bath was instantaneous nucleation with three-dimensional diffusion-controlled growth. Fitting results reveal that the existence of copper and phosphorus in the bath had an incentive role in the three-dimensional deposition of nickel-rich layers. Although copper-nickel citrate baths are commonly employed for alloy deposition, AAS and EDX analyses revealed that deposition of nickel-rich layers at potentials less than -0.8 V is achievable, and phosphorus co-deposits with nickel. Finally, FE-SEM analysis was used to investigate the morphology of copper-rich and nickel-rich monolayers, which revealed the formation of uniform and spherical deposits, and confirmed the results of the chronoamperometry approach. The potentials of -0.3 and -1.1 V vs. SCE were the most appropriate potentials for generating copperrich and nickel-rich layers, respectively, in terms of particle shape, size, and uniformity مکانیزم رسوب دهی, چندلایه مس/نیکل-فسفر, حمام سیتراتی, کرونوآمپرومتری. Electrodeposition Mechanism, Copper/Nickel-Phosphorus Multilayer, Citrate Bath, Chronoamperometry 31 46 http://journal.ica.ir/browse.php?a_code=A-10-1-9&slc_lang=fa&sid=1 اکرم حسن‌پوریوزبند Ghorbani@sharif.edu 100319475328460028 100319475328460028 Yes دانشگاه صنعتی شریف محمد قربانی 100319475328460029 100319475328460029 No دانشگاه صنعتی شریف ابوالقاسم دولتی 100319475328460030 100319475328460030 No دانشگاه صنعتی شریف کیومرث احمدی 100319475328460031 100319475328460031 No دانشگاه صنعتی شریف پورصادق چلکدانی 100319475328460032 100319475328460032 No دانشگاه صنعتی شریف