fa مروری بر مکانیزم خوردگی برنزهای باستانی در محیط خاک: از پاتین نوبل تا خوردگی فعال عمومى General پژوهشي Research در این مقاله به مروری بر مکانیزم خوردگی در برنزهای باستانی مدفون در خاک پرداخته شده است. اشیاء برنزی باستانی به دلیل قرارگیری در محیطهای دفن مختلف با شرایط و ویژگی‌های متفاوت، مکانیزم‌های خوردگی متفاوتی را به نمایش می‌گذارند که در اثر آن، ریخت شناسی‌‌های خوردگی نسبتاً متنوعی نیز در برنزهای باستانی قابل مشاهده هستند. شاخص‌ترین انواع خوردگی در برنزهای باستانی مدفون در خاک، وقوع خوردگی یکنواخت با تشکیل پاتین نوبل و محصولات خوردگی اکسیدی و کربناتهای قلیایی مس و همچنین وقوع خوردگی فعال یا بیماری برنز به دلیل تاثیر یون کلرید بر مس و تشکیل کلریدهای قلیایی مس است. از سوی دیگر، محیطهای مختلف موجب ایجاد ریخت‌شناسی‌های متفاوتی در اشیاء برنزی می‌شوند که شاخص ترین آنها به خوردگی نوع اول و دوم مشهور هستند و تحت تاثیر میزان یون کلرید محلول در محیط خاک شکل می‌گیرند. از سوی دیگر، خوردگی تحت تاثیر فعالیت‌های میکروبی نیز یکی از انواع خوردگی است که در محیطهای خاک غیرهوازی در برنزهای باستانی رخ می‌دهد و نتیجه آن تشکیل محصولات خوردگی سولفید مس است. به منظور توضیح دقیق مکانیزم‌های خوردگی در برنزهای باستانی، مثال‌هایی از نتایج مطالعات انجام شده بر روی اشیاء برنزی باستانی متعلق به محوطه‌های باستانی ایران نیز ارائه شده‌اند. This paper presents a review on corrosion mechanisms in archaeological bronzes buried in soil. The archaeological bronze objects show different corrosion mechanisms due to placing in different burial environments with various conditions and characteristics, by which various corrosion morphologies are observed in these objects. The main corrosion events in archaeological bronzes are occurrence of uniform corrosion with formation of noble patina and corrosion products such as oxides and basic carbonates of copper on the surface, and also active corrosion or bronze disease due to influence of chloride ions on copper and formation of basic copper chlorides. Furthermore, different environments lead to formation of different morphologies in archaeological bronzes that are called as type I and type II corrosion morphologies, which form under effecting of chloride ions amount in the soil environment. On the other hand, microbially influenced corrosion occurs in archaeological bronzes buried in anaerobic soils leading to formation of copper sulphide products. In order to explain these corrosion mechanisms in archaeological bronzes, some examples of studies on archaeological bronze objects from Iran are presented here. برنزهای باستانی, ریخت شناسی خوردگی, پاتین نوبل, بیماری برنز, محیط دفن Archaeological Bronzes, Corrosion Morphology, Noble Patina, Bronze Disease, Burial Environment, 7 26 http://journal.ica.ir/browse.php?a_code=A-10-1-59&slc_lang=fa&sid=1 امید عودباشی o.oudbashi@aui.ac.ir 1003194753284600128 1003194753284600128 Yes دانشگاه هنر اصفهان